Czy po studiach podyplomowych można uczyć w szkole?

Nauczanie w szkole: kto może wykonywać zawód nauczyciela?

Zawód nauczyciela jest zawodem regulowanym, a przepisy prawa - w szczególności Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli - określają, jakie wymagania (m.in. jeśli chodzi o wykształcenie) trzeba spełnić, by móc go wykonywać. Na przykład, aby uczyć w szkole podstawowej lub ponadpodstawowej konieczne jest posiadanie wyższego wykształcenia na kierunku zgodnym z nauczanym przedmiotem oraz ukończenie studiów podyplomowych z zakresu przygotowania pedagogicznego. Alternatywą dla studiów podyplomowych jest posiadanie świadectwa ukończenia kursu kwalifikacyjnego z zakresu pedagogiki.

Tym samym, jeśli ktoś chciałby uczyć w szkole chemii, historii, matematyki czy biologii, powinien najpierw ukończyć odpowiednie studia kierunkowe – a następnie studia podyplomowe z przygotowania pedagogicznego. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w ramach studiów student może wybrać specjalizację pedagogiczną, która uprawnia go potem do wykonywania zawodu nauczyciela. Jednocześnie, co też warto zaznaczyć, same studia podyplomowe (bez odpowiednich studiów licencjackich lub magisterskich) nie uprawniają do nauczania w szkole. To oznacza, że na pytanie, czy po studiach podyplomowych można uczyć w szkole średniej, należy odpowiedzieć twierdząco – o ile ktoś ukończył już wcześniej studia na odpowiednim kierunku, a „podyplomówka” pomogła mu w zdobyciu przygotowania pedagogicznego lub ewentualnie poszerzenia wiedzy z zakresu danej dziedziny.

Studia podyplomowe mogą znacząco pomóc w uzyskaniu zatrudnienia

Warto również docenić znaczenie studiów podyplomowych w kontekście tego, że ich ukończenie może niekiedy zapewnić przewagę nad innymi kandydatami na stanowisko nauczyciela w konkretnej placówce. Na przykład w pewnych sytuacjach, zwłaszcza w przypadku deficytu nauczycieli w danym regionie lub w danym przedmiocie, dyrektor szkoły może zatrudnić osobę, która nie spełnia wszystkich standardowych wymagań kwalifikacyjnych, ale posiada odpowiednie wykształcenie kierunkowe i wykazuje predyspozycje do pracy z dziećmi i młodzieżą. W takich przypadkach ukończenie studiów podyplomowych, zarówno z zakresu nauczanego przedmiotu, jak i przygotowania pedagogicznego, może znacząco zwiększyć szanse na zatrudnienie.

Nauczyciel a pedagog: różnica, o której trzeba pamiętać

Warto również pamiętać o rozróżnieniu między nauczycielem a pedagogiem – zwłaszcza, że sporo osób myli te dwa zawody. Aby uczyć w szkole jako nauczyciel przedmiotowy, wymagane jest wykształcenie kierunkowe zgodne z nauczanym przedmiotem oraz przygotowanie pedagogiczne. Pedagog szkolny pełni natomiast zupełnie inną funkcję — zajmuje się wsparciem psychologiczno-pedagogicznym uczniów, profilaktyką oraz pomocą w rozwiązywaniu problemów wychowawczych.

O ile aby uczyć w szkole, w tym w szczególności w szkole średniej, trzeba mieć wykształcenie kierunkowe i przygotowanie pedagogiczne, o tyle w przypadku pedagogów wymaga się raczej ukończenia studiów typowo pedagogicznych. Mowa albo o studiach I lub II stopnia, albo o jednolitych studiach magisterskich. W przypadku pedagogów mile widziane jest też ukończenie dodatkowych kursów i szkoleń, zwłaszcza jeśli mają pracować z dziećmi o specjalnych potrzebach. Pedagog nie musi kończyć studiów kierunkowych z takich przedmiotów jak filologia polska, chemia, historia czy matematyka. Może natomiast uczyć w klasach I–III szkoły podstawowej — ale wyłącznie pod warunkiem, że ukończył studia pedagogiczne ze specjalnością edukacja wczesnoszkolna lub nauczanie początkowe. Nie każdy absolwent pedagogiki nabywa to uprawnienie automatycznie — kluczowa jest właśnie specjalność.

To, co należy zaznaczyć, to fakt, że osoba, która posiada wykształcenie kierunkowe w zakresie jakiegoś przedmiotu, a dodatkowo ukończyła studia podyplomowe z przygotowania pedagogicznego, nie jest odpowiednio przygotowania do pełnienia funkcji nauczyciela klas I-III szkoły podstawowej. Zgodnie z przepisami, studia podyplomowe mogą być w takim przypadku uzupełnieniem edukacji; konieczne jest natomiast posiadanie wykształcenia wyższego w zakresie edukacji wczesnoszkolnej lub pokrewnym.

Studia podyplomowe a nauczanie w szkole — podsumowanie

Osoby, które chciałyby przebranżowić się i rozpocząć karierę nauczyciela, muszą pamiętać, że oprócz wykształcenia kierunkowego — umożliwiającego nauczanie danego przedmiotu — są zobowiązane do posiadania przygotowania pedagogicznego. Można je zdobyć w ramach studiów kierunkowych (jeśli uczelnia prowadzi specjalność pedagogiczną), na studiach podyplomowych.

Warto jednak pamiętać, że samo przygotowanie pedagogiczne nie wystarczy, by uczyć w klasach I–III szkoły podstawowej. W tym przypadku wymagane jest ukończenie studiów w zakresie edukacji wczesnoszkolnej lub pokrewnej.